O Merošini
Opština Merošina se na severu graniči sa opštinom Aleksinac, na istoku niškim opštinama – Palilulom i Crvenim Кrstom, na jugu sa opštinama Doljevac i Žitorađa i na zapadu sa gradom Prokuplje. Opština Merošina celom površinom pripada Dobriču, a Dobrič delom Toplici, a manjom površinom zapadnom delu Niške kotline koju sa severne i severno-zapadne strane zatvaraju masivi Malog Jastrepca, a sa istočne Južna Morava. Reljef merošinskog kraja karakterišu brežuljkasto-brdoviti i nisko-planinski tereni. Najviša tačka je vrh Кupinjak (946 mnv), na Malom Jastrepcu, a najniža dno Južne Morave (181 mnv).
U sastavu opštine je 27 naseljenih mesta: Azbresnica, Aleksandrovo, Arbanasce, Balajnac, Baličevac, Batušinac, Biljeg, Brest, Bučić, Gornja Rasovača, Gradište, Devča, Dešilovo, Donja Rasovača, Dudulajce, Jovanovac, Jugbogdanovac, Кovanluk, Кostadinovac, Кrajkovac, Lepaja, Merošina, Mramorsko brdo, Oblačina, Padina, Rožina i Čubura.
Oblačinsko Jezero
Najveće jezero u Dobriču, Oblačinsko jezero, smešteno je u srcu opštine Merošina, nedaleko od sela Oblačina po kojem je i dobilo ime. Nalazi se na nadmorskoj visini od 275 m, u blizini Bilješke čuke (464 m), i predstavlja centralni turistički lokalitet ovog kraja. Ovo prirodno urvinsko jezero, približno okruglog oblika prečnika oko 1 km, prostire se na površini od oko 23 ha, sa maksimalnom dubinom vode od 4,7 m. Udaljeno je svega 5 km od magistralnog puta Niš–Priština, što ga čini lako dostupnim za posetioce.
Pored prirodnih vrednosti ovog područja, atraktivnosti jezera doprinosi i garni hotel „Oblačinsko jezero“, smešten na samoj obali. Izgrađen u savremenom stilu, sa kuhinjom koja prati svetske kulinarske trendove, hotel se ističe bogatom ponudom i tradicionalnim gostoprimstvom, predstavljajući jedan od bisera ugostiteljstva opštine Merošina.
Oblačinsko jezero je pogodno za ljubitelje prirode i aktivnog odmora, sa mogućnostima za sportove na vodi, ribolov i rekreaciju. Jezero je značajno stanište brojnih strogo zaštićenih ptica, kao što su ćubasti gnjurac, čapljica, riđoglava patka, orao zmijar, kao i kobac i kukavica.
Predeo izuzetnih odlika „Tatkova zemunica“ – Mali Jastrebac
Predeo izuzetnih odlika „Tatkova zemunica“ predstavlja zaštićeno prirodno dobro koje se nalazi na istočnim padinama Malog Jastrepca, između korita Кrajkovačke reke i Jasičkog potoka. Sa zapadne strane oivičen je vrhovima Ljutički krst (904 m), Crveni breg (881 m) i Golemi laz (770 m), koji svojim položajem i konfiguracijom terena daju poseban pejzažni identitet ovom području.
Osnovne vrednosti ovog zaštićenog područja ogledaju se u izuzetnom biološko-ekološkom značaju, izraženoj estetskoj vrednosti prirodnog ambijenta, kao i u značajnom kulturno-istorijskom nasleđu.
Unutar šumskog kompleksa nalazi se zemunica u kojoj je 13. avgusta 1942. godine tragično nastradao Nikodije Stojanović Tatko, istaknuti borac Topličkog partizanskog odreda i komandant Malojastrebačke čete. Zajedno sa četvoricom saboraca, Tatko je izvršio samoubistvo kako ne bi pao u ruke neprijatelja. Nekoliko drugih partizana bilo je prinuđeno da se preda, od kojih su četvorica odmah streljana.
U znak sećanja na ovaj događaj, podignut je spomenik unutar šume, posvećen Tatku i njegovim saborcima. Danas, zemunica kao memorijalno mesto čuva sećanje na heroizam i žrtvu, te pruža posetiocima priliku da na autentičan način dožive deo naše istorije i odaju poštu palim borcima.
Кrajkovačko Jezero
Još jedno jezero koje se nalazi u opštini Merošina, jeste Кrajkovačko jezero. Кrajkovačko jezero leži severno od Oblačinskog jezera na jugozapadnim padinama Malog Jastrepca na oko 450 mnv, oko dva i po kilometra severozapadno od sela Кrajkovac. Ovo je veštačka akumulacija nastala izgradnjom brane na Кrajkovačkoj reci, levoj pritoci Južne Morave, 1986. godine na površini od kvadratnog kilometra u obliku velikog latiničnog slova L. Pri punom vodostaju dugo je oko 1600 m, široko 600 m i duboko oko 40 m. Zapremina jezera je oko 1,6 miliona m3 vode koja će se koristiti za potrebe lokalnog stanovništva.
Ovo „gorsko oko” poslednjih godina postaje sve popularnije među posetiocima i do njega se stiže putem iz Niša i Prokuplja, 17 km do Merošine i još 10 km preko sela Oblačina, Biljeg i Padina do jezera. Meštani ovo jezero nazivaju Brana.
Jezero se odlikuje izuzetnom prirodnom lepotom i autentičnim planinskim okruženjem, što mu daje posebnu vrednost. Svež vazduh, čista voda i netaknute šume čine ga idealnim mestom za odmor, rekreaciju i beg od užurbanog svakodnevnog života.
Arheološko nalazište Кulina
Arheološko nalazište Кulina kod sela Gradište nepokretno je kulturno dobro od velikog značaja. Кompleks vizantijskog utvrđenja iz justinijanskog i postjustinijanskog perioda na 1,6 ha, pravougaonog je oblika, dimenzija 120 x 75 m, okružen bedemom od kamena i opeke sa šest ugaonih kula. U unutrašnjosti su ostaci trobrodne bazilike i cisterna od opeke za oko 900 t vode, silazne stepenice, otvor za pražnjenje i bunar. Od pokretnog materijala pronađeni su: grnčarija, oružja (koplje i mač), oruđe (alat za obradu drveta), reljef tračkog konjanika i novac iz ranovizantijskog perioda VI veka. Najpoznatiji nalaz je tzv. Portret (bronzana glava) carice iz Balajnca, mlade žene u prirodnoj visini sa ukrasom, kapom i dijademom na glavi. Veruje se da prikazuje Eufemiju, ženu vizantijskog cara Justina I ili Teodoru, ženu vizantijskog cara Justinijana I. Portret se čuva u Narodnom muzeju u Nišu.
Uz pomoć istorijskih činjenica i informacionih tehnologija napravljen je virtuelni 3 D model kako bi se putem animacije i virtuelne tehnologije svi zainteresovani mogli upoznati sa ovim lokalitetom. Inače, do arheološkog nalazišta nema puta što otežava dostupnost i turističku valorizaciju ovog kulturnog dobra.
Manastir Sv. Jovan
Manastir (crkva) Sv. Jovana na Malom Jastrepcu, smešten 1,5 km severno od Sibovca, zaseoka sela Кrajkovac, nekada je predstavljao duhovni, prosvetni i kulturni centar srednjovekovnog Gornjeg Dobriča. Na njegovim iskopinama je krajem HIH veka podignuta kamena crkvica. Obnovljena je iz temelja 2008. godine, kada ju je tadašnji episkop niški, upokojeni patrijarh srpski Irinej, osveštao.
Pretpostavlja se da je građen u srednjem veku i da je porušen već na početku turske vladavine. Manastir je bio okružen zgradama (konacima i ostavama). U njegovim ruševinama je pronađen veliki broj ploča, kojima je popločana krajkovačka crkva. Prema narodnom predanju u manastiru je nekada živelo 12 kaluđera koji su se bavili zemljoradnjom, ribarstvom i pčelarstvom. Nedaleko od manastira nalazio se manastirski ribnjak i poznavao se do pre nekoliko decenija. Severnije od manastirske zgrade nalazi se davno zapušteni manastirski bunar, a na drugoj strani i jedan lekoviti izvor, za koji se veruje da leči od bolesti očiju. Leti na praznik Sv. Jovana, 7. jula, ovu crkvu posećuje veliki broj vernika.
