O Svrljigu
Svrljig je opština bogate istorije, netaknute prirode i toplog gostoprimstva, smeštena u istočnom delu Srbije, na prostoru koji je od davnina bio naseljen. Njegova teritorija, površine 497 km², obuhvata jedno gradsko naselje i čak 38 sela, raspoređenih u prelepom krajoliku Svrljiške kotline.
Najraniji tragovi ljudskih zajednica na ovom području potiču iz paleolita – starijeg kamenog doba – pronađeni u Prekonoškoj pećini. Tokom neolita teritorija današnje opštine bila je stalno naseljena, što potvrđuju tragovi tračke civilizacije i brojni materijalni nalazi.
Dolaskom Rimljana i njihovim osvajanjem Balkana, ceo Svrljiški kraj ulazi u sastav Rimske države. Na najplodnijem delu kotline, između sela Niševca i Svrljiga, Rimljani osnivaju grad Timacum Maius, značajno administrativno i vojno uporište tog doba.
U kasnijim vekovima, Svrljig je bio deo Vizantije, srpske i bugarske srednjovekovne države, a u XV veku potpada pod vlast Osmanlijskog carstva. 1807. godine, hajduk Veljko Petrović podiže ustanak protiv Turaka u Svrljiškoj nahiji, a već 1833. godine ovaj kraj ulazi u sastav Kneževine Srbije. Godine 1871. administrativni centar Svrljiške nahije iz Niševca je preseljen u novoformirano naselje Derven, koje je 1904. godine proglašeno za varošicu Svrljig.
Danas, Svrljig je spoj bogate prošlosti i mirnog života. Posetiocima nudi obilje kulturno-istorijskih znamenitosti, netaknutih prirodnih lepota i tradicionalne srpske kuhinje, a svaka poseta ovom kraju pruža priliku da se oseti pravi duh istočne Srbije.
Kalafat
Кalafat, istaknuta planina u karpatsko-balkanskom luku, zauzima teritorije opštine Svrljig i gradske opštine Pantelej. Bogata šumom, sa raznovrsnim biodiverzitetom, prirodno je predisponirana za razvoj prelepih geomorfoloških kraških pojava u vidu vrtača, uvala, jama, pećina, pećinskih okapina, prerasti i slično.
Prostire se pravcem sever-jug u dužini od 11 kilometara, dok pravac pružanja od istoka ka zapadu iznosi 15 kilometara.
Najviši vrh planine Кalafat, sa istim nazivom, iznosi 838 m.n.v. Najistaknutiji podzemni kraški oblici reljefa na planini Кalafat su sasvim sigurno Cerjanska pećina, pećinski kompleks Samar, Popšička pećina.
Pećinski kompleks Samar
Pećinski kompleks Samar nalazi se u ataru sela Кopajkošara, u slivu Toponičke reke. Ispitana je na dužini od oko 3 kilometra, i predstavlja tip tunelske pećine.
Кanjon Bele reke – Labukovo
Sa dužinom od 3, 5 kilometra predstavlja jedan od najlepših kanjona na teritoriji opštine Svrljig. Zahvata katastarske opštine Labukovo, Davidovac i Galibabinac.
Popšička pećina
Popšička pećina nalazi se 2 kilometra južno od sela Popšice, u samom podnožju odseka krečnjačkog uzvišenja Jezdin vrh (606 m).
Izletište Gradac Grbavče
Izletište „Gradac“ se nalazi u ataru sela Grbavče.
Prerast Samar, ponor Sudvek
Na samom ulazu u pećinski kanal Samar pećine, nalazi se prerast Samar/Sudvek, jedinstveni kraški oblik – prirodni kameni most, visine 15 i širine 25 metara. Ova prerast je jedna od monumentalnijih i lepših prerasti na teritoriji Republike Srbije.
Plužinski lonci
Plužinski lonci su formacija evorsionih lonaca na desnoj sastavi reke Belice na teritoriji sela Plužina. Reka Belica je formirala sisteme evorsionih lonaca na obe svoje sastave kao i na svom glavnom toku. Veoma su atraktivni za ljubitelje prirode.
Pećina Jezava
Pećina „Jezava“ se nalazi u selu Кopajkošara i čini sastavni deo „Pećinskog kompleksa Samar“. Jedna je od turistički najatraktivnijih pećina na teritoriji opštine Svrljig. Zajedno sa pećinom Samar predstavlja turističko odredište ovog dela opštine Svrljig. Pod zaštitom je države kao spomenik prirode II kategorije.
Manastiri svrljiškog kraja – čuvari vere i tradicije
Manastir Svetog arhangela Gavrila u selu Pirkovac, na desnoj obali Manastirske reke, centar je verskog turizma ovog kraja.
Crkve svrljiškog kraja – duhovne svetlosti istočne Srbije
Gradske i seoske crkve / bogomolje svrljiškog kraja.
Prirodni bazen Popšica
Bazen sa termalnom vodom konstantne temperature 22°C, nalazi se pored izvora „Grlo“ na nadmorskoj visini od 315 metara.
Кupališni kompleks „Bazeni Pastirište“
Predstavljaju kompleks bazena koji su smešteni na sportsko-rekreativnom centru Pastirište, pored Svrljiškog Timoka, na samo par minuta od gradskog centra.
Planinarske i pešačke staze
Planinarenje i pešačenje je vid aktivnog odmora koji je u poslednje vreme zastupljen u turističkoj ponudi Svrljiga.